علاج کار کشور عبارت است از بیداری مردم، حفظ انگیزه‌های ایمانی مردم، به‌کار گرفتن جوانان پُرانگیزه و مؤمن، و تقویت درونی کشور؛ این تنها راه است.بیانات امام خامنه ای (مد ظله العالی)در دیدار مردم آذربایجان شرقی‌
منو اصلی
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
 
متن تصویر:
[عضویت]
[فراموشی رمز توسط ایمیل]
تقویم
اوقات شرعی
اخبار > وحيد يامين پور: مفهوم يابي سبك زندگي در انديشه امام(ره)


  چاپ        ارسال به دوست

وحيد يامين پور: مفهوم يابي سبك زندگي در انديشه امام(ره)

سبك زندگي از نظريه نشأت مي گيرد يا نظريه از سبك زندگي؟ نسبت هستي شناسي با سبك زندگي چيست؟ آيا مي توان با «تزريق» يك انگاره ي وجود شناختي، آدميان را به ساخت عالمي متناسب با آن انگاره متمايل كرد؟ آيا مي توان با يك سبك از زندگي، منظومه اي هستي شناختي را در ذهن آدميان متولد كرد؟

«سبك زندگي» هرچند مفهومي نوپديد نيست ليكن ديرزماني نيست كه جايگزين مفاهيمي چون «طبقه اجتماعي» براي جبران جاماندگي تفكر اجتماعي در توضيح تحولات متاخر شده است. سبك زندگي تا زماني كه در پارادايم علم جديد استفاده مي شود، معنا و اقتضائات تاريخي اش را با خود به همراه دارد. اما زماني كه قرار است در نسبت با منطق ديگري چون منطق ديني استفاده شود، بهتر آن است كه برايش معادلي در تاريخ دين يافت شود. يافتن اين معادل به محقق كمك خواهد كرد تا ردّ مناسبات اين مفهوم را با ساير مفاهيم ديني پيدا كند. حساسيت نسبت به مفهوم سبك زندگي در محافل علمي بخصوص از زماني كه رهبر انقلاب آنرا نرم افزار تمدّن اسلامي خواندند، بيش از گذشته شد. آنچنان كه از تعريف رايج برمي آيد اجزاي تشكيل دهنده ي سبك زندگي كه اين مفهوم را توضيح مي دهد از قبيل خانواده، ازدواج، نوع مسكن، نوع لباس، الگوي مصرف، تفريحات، كسب و كار و رفتارهاي فردي و اجتماعي در محيطهاي مختلف ، ابعاد نوپديدي در زندگي ما نيستند و طبعاً مي توان در ميان انحاء تفكر و علوم متولد شده در تاريخ فرهنگ و تفكر اسلامي، در قبال آنها مفهومي را يافت كه امكان مطالعه ي آنرا در منطق و ادبيات ديني تسهيل كند. رهبر انقلاب خود اصطلاح «عقل معاش» را در مفهوم جامع خود، مترادف مفهوم سبك و فرهنگ زندگي دانستند. اين بدان معناست كه لازم است براي فهم درست اين مفهوم و بهره بردن از مآثر فكري و تمدني در پاسخ به مسائل مرتبط با آن، بدنبال كشف مفاهيم معادل باشيم. اين نوشتار تلاشي در همين زمينه است.


در متون شاخص عرفان نظري مي توان به عنوان فهم اسلامي مفهوم «سبك زندگي» زمينه اي را يافت. در فهم عرفاني، ميان نشئه ي ناسوتي انسان و درك وجود شناختي او نسبت وثيقي برقرار است. توضيح آنكه در عرفان نظري انسان داراي سه حضرت، سه عالم يا سه مقام دانسته مي شود. هركدام از اين عوالم تربيت مخصوص و علم مخصوص و عمل مناسب با آن مقام و نشئه را اقتضاء دارد. در نظر عرفا نشئه ي بالادستي واجد حضرت وجود شناختي است. آنرا عالم غيب، نشئه ي آخرت كبري و مقام روحانيت و عقل مي دانند. به تعبير امام راحل رضوا ن الله تعالي عليه بالاترين و شريفترين علم متكفل تربيت آدمي در اين نشئه و مقام است و آن علمي است كه : « تقويت و تربيت عالم و روحانيت و عقل مجرد را كند، علم به ذات مقدس حق و معرفت اوصـاف جـمـال و جـلال ، و عـلم بـه عـوالم غـيـبـيـه تـجـرديـه ، از قـبـيـل مـلائكـه و اصـنـاف آن ، از اعـلي مـراتـب جبروت اعلي و ملكوت اعلي تا اخيره ملكوت …»* با اين وصف عالم جبروت يا آخرت كبري يا عقل، راجع به كمالات عقلي و وظائف روحي است و آنچنان كه امام(ره) مي فرمايند: «مـتـكفل اين علم پس از انبيا و اوليا، عليهم السلام ، فلاسفه و اعاظم از حكما و اصحاب معرفت و عرفان هستند.(همان) دو نشئه و مقامي كه ذيل اين عالم شمرده مي شود، اول نشئه ي برزخ ياملكوت است كه عالمي بين العالمين است(حكما از اين مقام به «عالم خيال» هم ياد مي كنند) و داني ترين حضرت انساني هم دنياست كه مقام ملك و شهادت است. در نظر عرفان اسلامي علم متناسب و مقتضي عالم ملكوت(برزخ) راجع به اعمال قالبيه و وظايف آن است كه بطور خاص به كيفيت حصول محاسن اخلاق مي پردازد. نشئه ي شهادت و دنيا عالم اعمال قالبيه و ظاهره ي نفس است. علم ناظر بر آن در زبان دين، عام فقه و مبادي فقه گفته مي شود و در زبان حكمت و فلسفه علم الاجتماع ، آداب معاشرت و تدبير منزل و سياست مدن خوانده مي شود.(توضيح اينكه بطور سنتي متفكران و حكماي پيشين به دسته بندي علوم مي پرداختند؛ رايجترين دسته بندي از ارسطو به بعد مبتني بود بر تقسيم سه گانه ي علم به : اخلاق، تدبير منزل و سياست مدن كه در شاخه ي حكمت عملي قرار مي گرفتند. فارابي نيز در احصاء العلوم از همين تقسيم بندي تبعيت مي كند)


اما نكته ي مهم پس از شناسايي عوالم حقيقي وجود اين است كه بدانيم در عرفان اسلامي اين عوالم ثلاثه نه تنها با هم مرتبط اند كه كاملا منطبق بر هم اند و در تاثير و تاثرات بر يكديگر در واقع يك عالم يكپارچه دانسته مي شوند. به عبارت ديگر سه نشئه ي اصلي عالم انساني از وجود يك موجود به نام انسان در سه صورت و سه بعد از عالم حكايت مي كند. امام (ره) در اينباره مي فرمايند: « تعبير به ارتباط نيز از ضيق مـجـال و تـنـگـي قـافيه است ، بايد گفت يك حقيقت داراي مظاهر و مجالي است» و در خصوص اين ارتباط بين عوالم مختلف مي فرمايند: «بـايـد دانـسـت كـه هـر يـك از ايـن مـراتـب ثـلاثه انسانيه كه ذكر شد به طوري به هم مـرتـبـط اسـت كـه آثـار هـر يـك بـه ديـگـري سـرايـت مـي كـنـد، چـه در جـانـب كـمـال يـا طـرف نـقـص . مـثـلا اگر كسي قيام به وظايف عباديه و مناسك ظاهريه ، چنانچه بايد و مطابق دستورات انبياست ، نمود، از اين قيام به وظايف عبوديت تاءثيراتي در قلب و روحـش واقـع شـود كـه خـلقـش رو بـه نـيـكـويـي و عـقـايـدش رو بـه كمال گذارد. و همين طور اگر كسي مواظب تهذيب خلق و تحسين باطن شد، در دو نشئه ديگر مـؤثـر شود، چنانكه كمال ايمان و احكام عقايد تاءثير در دو مقام ديگر مي نمايد و اين از شـدت ارتـبـاطـي اسـت كـه بين مقامات است».


بنابراين در تعريف عرفان اسلامي مناسك ظاهريه كه راجع به اعمال ظاهري انسان، شيوه ي زندگي و ممشاي او در زيست دنيايي است، زمينه ي تربيت روحي آدمي است و فساد در اين مقام، به اقتضاء انطباق اين عوالم بر هم، فساد عقيده و نظر را در پي خواهد داشت. امام(ره) در ادامه به نقد فهم كساني چون شيخ اشراق مي پردازد كه در حكمت الاشراق، كمال علمي را بدون حصول كمال عملي ممكن مي داند. ايشان اين عقيده را باطل و قائلين به آن را محجوب از نشآت انساني مي دانند.


بيش از ده سال پيش زماني كه سپهر عمومي دانشگاه ها در چنبره ي تفكر عرفي و تكثرگراي يك جريان فكري بود، يكي از محققان فلسفه اسلامي نكته اي گفت كه گشايش دهنده ي فهم ما در نسبت با پرسش هاي فوق است. ايشان گفت زماني فكر ميكردم فلان نويسنده كه شريعت را در گيرودار قبض و بسط مي فهمد و با تكيه بر اشعار مشكوك الدلاله ي مولاي رومي، بر بسط تجربه ي نبوي اصرار مي كند، مگر چه نفوذي دارد كه برخي مردم كوچه و بازار هم هر از گاهي با او همزباني مي كنند! مگر مردم كوچه و بازار هم فلسفه ي دين يا كلام جديد مي خوانند! اما بعدتر فهميدم ميان اين مردم با آن نويسنده هرچند در ظاهر نسبتي و ارتباطي نيست امّا هر دو در يك عالم حضور دارند. آن متفلسف، زبان دريافت حضوري همين آدميان است. او تكثرگرايي و نسبيت در فهم و حق را تئوريزه مي كند و مردمان له شده در نظامات سياسي و اقتصادي ليبرليستي هم از ترك شريعت و نسبيت حقيقت سخن مي كنند.


تمام نقل قول ها از كلام امام خميني (ره) از كتاب چهل حديث شرح حديث بيست و سوم است.


١٤:٢٢ - 1391/12/09    /    شماره : ٢١٨٠    /    تعداد نمایش : ٢٠٦٥


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




 

كليه حقوق اطلاعات و مطالب اين سايت محفوظ و متعلق به بسیج شركت ملي صنایع پتروشیمی می باشد